Świat finansów pełen jest specjalistycznych pojęć, które mogą sprawiać trudność osobom niezwiązanym z branżą. Tymczasem zrozumienie podstawowej terminologii jest kluczowe przy podejmowaniu świadomych decyzji finansowych – czy to przy wyborze pożyczki, karty kredytowej, czy planowaniu budżetu domowego.

Poniżej znajdziesz słownik najważniejszych pojęć finansowych, wyjaśnionych prostym i przystępnym językiem.

Amortyzacja – Proces stopniowego rozłożenia spłaty zobowiązania na raty. Harmonogram amortyzacji określa, ile z każdej raty przypada na spłatę kapitału, a ile na odsetki.

BIK (Biuro Informacji Kredytowej) – Instytucja gromadząca historię kredytową konsumentów i firm. Raport BIK zawiera informacje o wszystkich zobowiązaniach kredytowych przypisanych do danego numeru PESEL.

BIG (Biuro Informacji Gospodarczej) – Instytucja prowadząca rejestr dłużników. W Polsce działają cztery BIG-i: KRD, BIG InfoMonitor, ERIF BIG i KBIG.

Chwilówka – Potoczna nazwa krótkoterminowej pożyczki udzielanej przez firmę pozabankową, zazwyczaj na okres od kilku dni do kilku tygodni.

Cesja – Przeniesienie wierzytelności (prawa do długu) z jednego podmiotu na drugi. Firmy windykacyjne często kupują długi od banków w drodze cesji.

Debet – Ujemne saldo na rachunku bankowym, powstające gdy wydatki przekraczają dostępne środki. Limit debetowy to ustalona przez bank kwota, do której konto może zejść poniżej zera.

RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania) – Najważniejszy wskaźnik pozwalający porównać całkowity koszt kredytów i pożyczek. Uwzględnia nie tylko oprocentowanie, ale także prowizje i inne opłaty.

Hipoteka – Ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, służące jako zabezpieczenie kredytu hipotecznego. Wpisywana jest do księgi wieczystej.

Kapitalizacja odsetek – Dopisywanie naliczonych odsetek do kwoty kapitału, od której naliczane są kolejne odsetki (odsetki od odsetek).

Konsolidacja kredytów – Połączenie kilku istniejących zobowiązań w jeden kredyt z jedną, zazwyczaj niższą ratą. Celem jest uproszczenie spłaty i obniżenie miesięcznego obciążenia.

KNF (Komisja Nadzoru Finansowego) – Organ państwowy nadzorujący rynek finansowy w Polsce – banki, firmy ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne i instytucje płatnicze. NetCredit działa pod nadzorem KNF jako Krajowa Instytucja Płatnicza.

Limit kredytowy – Maksymalna kwota, którą klient może wykorzystać w ramach karty kredytowej lub kredytu odnawialnego. Po spłacie limit się odnawia.

Marża – Stała część oprocentowania kredytu, ustalana przez bank. Oprocentowanie zmienne = marża + wskaźnik referencyjny (np. WIBOR).

Odsetki kapitałowe – Wynagrodzenie pożyczkodawcy za udostępnienie kapitału. Ich maksymalna wysokość określona jest w Kodeksie cywilnym.

Odsetki karne (za opóźnienie) – Dodatkowe odsetki naliczane w przypadku nieterminowej spłaty zobowiązania.

PESEL – Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności – 11-cyfrowy numer identyfikacyjny nadawany każdemu obywatelowi. Można go zastrzec w celu ochrony przed wyłudzeniem.

Prolongata – Przedłużenie terminu spłaty pożyczki lub kredytu. Zazwyczaj wiąże się z dodatkową opłatą.

Promesa kredytowa – Wstępne zapewnienie banku o gotowości do udzielenia kredytu na określoną kwotę. Nie jest wiążąca.

Pożyczka pozabankowa – Zobowiązanie finansowe udzielane przez instytucję inną niż bank – np. firmę pożyczkową lub Krajową Instytucję Płatniczą.

Rata annuitetowa (równa) – Rata o stałej wysokości przez cały okres spłaty. Na początku większą część stanowią odsetki, a pod koniec – kapitał.

Rata malejąca – Rata, której kwota zmniejsza się w kolejnych miesiącach. Część kapitałowa jest stała, a odsetkowa maleje.

Restrukturyzacja zadłużenia – Zmiana warunków spłaty istniejącego zobowiązania – np. wydłużenie okresu kredytowania, obniżenie raty lub umorzenie części odsetek.

Scoring (punktacja) BIK – Ocena punktowa wiarygodności kredytowej klienta, obliczana na podstawie historii kredytowej. Wyższy scoring = większa wiarygodność.

Spread walutowy – Różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży waluty stosowanym przez bank. Ma znaczenie przy kredytach walutowych.

Stopa referencyjna NBP – Główna stopa procentowa ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej. Wpływa na oprocentowanie kredytów i pożyczek.

Windykacja – Proces dochodzenia należności od dłużnika – polubowny (wezwania, negocjacje) lub sądowy (egzekucja komornicza).

Zdolność kredytowa – Ocena możliwości spłaty zobowiązania przez klienta, uwzględniająca dochody, wydatki, istniejące zobowiązania i historię kredytową. Jeśli chcesz pogłębić swoją wiedzę na temat konkretnych zagadnień, polecamy nasze artykuły: Czym jest RRSO?, Jak sprawdzić historię w BIK?, Jak poprawić scoring BIK?, Prawa konsumenta przy karcie pozabankowej.