Kredytu może udzielić tylko bank lub SKOK, na podstawie Prawa bankowego. Pożyczki może udzielić każdy: bank, firma pożyczkowa, a nawet osoba prywatna, na podstawie Kodeksu cywilnego. To najważniejsza różnica prawna. Dla konsumenta pożyczającego do 255 550 zł oba produkty obejmuje ta sama ustawa o kredycie konsumenckim, więc prawa klienta są w praktyce takie same. W tym artykule porównujemy oba rozwiązania i podpowiadamy, co wybrać.

Różnice w pigułce

	Kredyt	Pożyczka
Podstawa prawna	Prawo bankowe	Kodeks cywilny
Kto udziela	bank, SKOK	bank, instytucja pożyczkowa, osoba prywatna
Cel	określony w umowie, bank może go kontrolować	dowolny
Forma umowy	zawsze pisemna	powyżej 1000 zł forma dokumentowa
Odpłatność	zawsze odpłatny	może być darmowa
Formalności	więcej, dłuższa decyzja	mniej, decyzja w minuty
Typowy koszt	niższy	wyższy, w granicach ustawy

Co je łączy: ustawa o kredycie konsumenckim

Prawo nazywa „kredytem konsumenckim” zarówno kredyt gotówkowy z banku, jak i pożyczkę z firmy pożyczkowej. Dlatego w obu przypadkach:

• przed umową dostajesz formularz informacyjny z RRSO i całkowitą kwotą do zapłaty,
• masz 14 dni na odstąpienie od umowy,
• możesz spłacić zobowiązanie wcześniej z proporcjonalnym zwrotem kosztów,
• koszty pozaodsetkowe i odsetki mają ustawowe limity.

Jak czytać te koszty, wyjaśniamy w artykule ile kosztuje pożyczka.

Skąd bierze się zamieszanie w nazwach

W codziennym języku „kredyt” i „pożyczka” znaczą to samo: pieniądze, które trzeba oddać. Zamieszanie pogłębiają same instytucje. Bank sprzedaje „pożyczkę gotówkową”, sklep oferuje „kredyt ratalny”, a firma pożyczkowa wydaje „kartę kredytową”. Do tego ustawa nazywa wszystkie te produkty jednym terminem: kredyt konsumencki.

W praktyce warto zapamiętać prosty podział. Jeśli umowę zawierasz z bankiem na określony cel, to kredyt w ścisłym sensie. Jeśli dostajesz pieniądze do swobodnej dyspozycji, od banku lub firmy pożyczkowej, to pożyczka. A jeśli pożyczasz jako konsument do 255 550 zł, to niezależnie od nazwy chronią Cię te same przepisy.

Rodzaje kredytów i pożyczek, które spotkasz najczęściej

Produkt	Kto oferuje	Do czego służy
Kredyt hipoteczny	bank	zakup lub budowa nieruchomości, zabezpieczony hipoteką
Kredyt gotówkowy	bank	dowolny cel, zwykle wyższe kwoty na kilka lat
Kredyt ratalny	bank przez sklep	zakup konkretnego towaru
Limit w koncie, karta kredytowa	bank	odnawialne finansowanie bieżących wydatków
Pożyczka ratalna	firma pożyczkowa	dowolny cel, kilka do kilkunastu tysięcy złotych
Chwilówka	firma pożyczkowa	krótki brak gotówki, spłata jednorazowa
Limit odnawialny, karta pozabankowa	instytucja pożyczkowa lub płatnicza	odnawialne finansowanie bez banku

Kredyt hipoteczny rządzi się odrębną ustawą i innymi zasadami. Pozostałe produkty z tabeli to kredyty konsumenckie.

Różnice, które odczujesz w praktyce

Dostępność. Bank oczekuje stabilnego, udokumentowanego dochodu i dobrej historii. Firma pożyczkowa akceptuje zlecenia, rentę, świadczenia i ocenia wniosek na podstawie historii konta.

Czas. Kredyt gotówkowy to zwykle od kilku godzin do kilku dni. Pożyczka online to minuty.

Kwota i okres. Banki pożyczają wyższe kwoty na dłużej. Firmy pożyczkowe specjalizują się w kwotach od kilkuset złotych do kilkunastu tysięcy.

Cena. Kredyt bankowy jest z reguły tańszy. Za szybkość i łagodniejsze kryteria pożyczki pozabankowej płaci się wyższą prowizją.

Cel i kontrola. Bank udzielający kredytu celowego może sprawdzić, na co wydałeś pieniądze, i wypłacić je bezpośrednio sprzedawcy. Pożyczką dysponujesz swobodnie i nikt nie prosi o faktury.

Zabezpieczenia. Przy wyższych kredytach bank może wymagać ubezpieczenia, poręczenia albo hipoteki. Pożyczki pozabankowe na kilka tysięcy złotych udzielane są zwykle bez zabezpieczeń. O poręczeniu piszemy w tekście pożyczka z poręczycielem [nowy – po publikacji].

Trzy sytuacje, trzy różne odpowiedzi

Remont za 40 000 zł, stała umowa o pracę, czysta historia. Tu wygrywa kredyt gotówkowy w banku. Przy takiej kwocie i okresie kilku lat różnica w koszcie jest duża, a formalności warto przejść.

Naprawa auta za 3 000 zł, potrzebna w tym tygodniu, dochód ze zleceń. Bank poprosi o dokumenty i dłuższą historię współpracy ze zleceniodawcą. Pożyczka ratalna albo limit pozabankowy dadzą decyzję tego samego dnia. Przy tej kwocie i krótkim okresie różnica w koszcie jest mniejsza, niż sugeruje samo RRSO.

Nieregularne wydatki po kilkaset złotych kilka razy w roku. Ani kredyt, ani jednorazowa pożyczka nie pasują, bo każda potrzeba wymagałaby nowego wniosku. To miejsce dla limitu odnawialnego.

Pożyczka od rodziny lub znajomych

Pożyczka prywatna jest w pełni legalna i również podlega Kodeksowi cywilnemu. Warto pamiętać o trzech rzeczach.

• Umowa na piśmie. Powyżej 1 000 zł prawo wymaga formy dokumentowej, a spisana umowa chroni obie strony przed sporem o kwotę i termin.
• Podatek. Pożyczka co do zasady podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Najbliższa rodzina korzysta ze zwolnienia po spełnieniu warunków, w tym udokumentowania przekazania pieniędzy.
• Brak ochrony konsumenckiej. Ustawa o kredycie konsumenckim nie obejmuje pożyczek między osobami prywatnymi.

Czym innym są „pożyczki prywatne” z ogłoszeń, udzielane zawodowo pod weksel lub zastaw. To rynek poza nadzorem, z największym ryzykiem dla pożyczającego.

Co wybrać

Wybierz kredyt w banku, jeśli masz stabilny dochód, dobrą historię, potrzebujesz większej kwoty i możesz poczekać. Będzie taniej.

Wybierz pożyczkę lub limit pozabankowy, jeśli potrzebujesz mniejszej kwoty szybko, masz nietypowe źródło dochodu albo bank już odmówił. Więcej o tym rynku w przewodniku pożyczka pozabankowa.

Nie wybieraj pożyczki prywatnej pod weksel lub zastaw tylko dlatego, że „nikt nie sprawdza”. To jedyny wariant, w którym ustawowa ochrona działa najsłabiej.

Jak porównać ofertę kredytu i pożyczki w pięciu krokach

1. Ustal kwotę i okres. Porównuj wyłącznie oferty na tę samą kwotę i ten sam czas.
2. Zestaw całkowitą kwotę do zapłaty. To liczba, która mówi, ile oddasz.
3. Sprawdź ratę. Czy mieści się w około jednej piątej, najwyżej jednej trzeciej dochodu netto.
4. Policz koszty dodatkowe. Ubezpieczenie, konto lub karta wymagane do kredytu też kosztują.
5. Oceń czas i szanse. Najtańsza oferta nie pomoże, jeśli decyzja przyjdzie za tydzień albo będzie odmowna.

Przy bardzo krótkich pożyczkach RRSO wygląda dramatycznie, bo przelicza koszt kilku tygodni na cały rok. Dlatego między kredytem na trzy lata a pożyczką na trzy miesiące nie porównuje się RRSO, tylko kwoty w złotych.

Wpływ na BIK i przyszłą zdolność

Zarówno kredyt, jak i pożyczka pozabankowa trafiają do BIK. Obie budują historię przy terminowej spłacie i obie ją psują przy opóźnieniach. Różnica pojawia się przy kolejnych wnioskach: część banków ostrożniej ocenia klientów z wieloma krótkimi pożyczkami w historii, zwłaszcza przed kredytem hipotecznym. Jedno, dobrze spłacane zobowiązanie wygląda lepiej niż kilkanaście chwilówek.

Najczęstsze błędy przy wyborze

• Wybór po wysokości raty. Niska rata przez długi czas często oznacza najwyższy koszt.
• Porównywanie RRSO przy różnych okresach.
• Wnioski w kilku miejscach naraz. Każdy zostawia zapytanie.
• Pomijanie tabeli opłat. Koszty opóźnienia bywają bardzo różne.
• Branie większej kwoty „na zapas”. Za zapas też się płaci, chyba że korzystasz z limitu.

Co sprawdzić w umowie, niezależnie od nazwy

Umowa kredytu i umowa pożyczki dla konsumenta muszą zawierać ten sam zestaw informacji. Zanim zaakceptujesz dokument, znajdź w nim:

• całkowitą kwotę kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty,
• RRSO oraz stopę oprocentowania i warunki jej zmiany,
• wysokość, liczbę i terminy rat albo zasady spłaty minimalnej przy limicie,
• wszystkie opłaty i prowizje wraz z warunkami ich zmiany,
• skutki opóźnienia: stopę odsetek karnych i koszty wezwań,
• informację o prawie do odstąpienia i do wcześniejszej spłaty,
• wymagane zabezpieczenia i ubezpieczenia.

Brak części tych elementów nie jest drobiazgiem. Jeśli kredytodawca naruszy określone obowiązki informacyjne, konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego, czyli zwrócić tylko pożyczony kapitał, bez odsetek i kosztów. W razie wątpliwości umowę bezpłatnie oceni rzecznik konsumentów.

Odstąpienie i wcześniejsza spłata w praktyce

Odstąpienie. W ciągu 14 dni od zawarcia umowy składasz oświadczenie, najlepiej na wzorze dołączonym do umowy. Następnie w ciągu 30 dni zwracasz otrzymaną kwotę z odsetkami za dni, w których korzystałeś z pieniędzy. Prowizja nie jest należna.

Wcześniejsza spłata. Możesz spłacić całość lub część w dowolnym momencie. Kredytodawca rozlicza się z Tobą w ciągu 14 dni i obniża całkowity koszt proporcjonalnie do skróconego okresu. Dotyczy to także prowizji pobranej z góry.

Oba prawa działają identycznie w banku i w firmie pożyczkowej. Przy limicie odnawialnym nadpłata po prostu zmniejsza wykorzystaną kwotę, od której naliczany jest koszt.

A co z kredytem hipotecznym

To jedyny popularny produkt, przy którym wybór między bankiem a firmą pożyczkową nie istnieje. Kredyt na zakup mieszkania reguluje osobna ustawa, udzielają go banki, a wymagania i okresy liczone są w dziesiątkach lat. Wspominamy o nim z jednego powodu: jeśli planujesz hipotekę w najbliższych latach, każde wcześniejsze zobowiązanie, bankowe czy nie, będzie częścią historii, którą bank oceni. Terminowość liczy się wtedy bardziej niż to, kto udzielił finansowania.

„Kredyt bez BIK” – czy istnieje

Bank zawsze sprawdza BIK, więc kredyt bez BIK w ścisłym sensie nie istnieje. Osoby wpisujące to hasło szukają zwykle pożyczki pozabankowej, przy której wpisy nie wykluczają decyzji z góry. Opisujemy to w przewodniku pożyczka bez BIK.

A limit odnawialny i karta kredytowa?

To trzecia droga. Zamiast jednorazowej kwoty dostajesz limit, z którego korzystasz wielokrotnie i płacisz tylko za wykorzystaną część. Prawnie to także kredyt konsumencki. Mechanizm opisujemy w artykule linia kredytowa dla osób prywatnych.

Jak to wygląda w NetCredit

Karta Kredytowa NetCredit to wirtualna karta Mastercard® z odnawialnym limitem do 20 000 zł na 360 dni z automatycznym przedłużeniem. Wniosek składasz online, bez zaświadczeń i bez telefonu, a decyzję otrzymujesz w minuty. Płacisz tylko za wykorzystaną kwotę i masz te same prawa konsumenta co przy kredycie bankowym. Wymagania: wiek od 20 do 70 lat, polskie obywatelstwo, dowód osobisty, konto w polskim banku i regularny dochód. Wydawcą karty jest Fincard sp. z o.o., Krajowa Instytucja Płatnicza pod nadzorem KNF.

Sprawdź ofertę →

Najczęstsze pytania

Czym różni się pożyczka od kredytu? Kredytu udziela tylko bank lub SKOK na określony cel. Pożyczki może udzielić każdy i można ją wydać dowolnie.

Co jest tańsze: kredyt czy pożyczka? Zwykle kredyt bankowy, pod warunkiem że spełniasz wymagania banku.

Czy pożyczka pozabankowa jest widoczna w BIK? Tak, instytucje pożyczkowe raportują umowy do BIK.

Czy bank może udzielić pożyczki? Tak. Banki oferują i kredyty, i pożyczki gotówkowe.

Czy od pożyczki można odstąpić tak jak od kredytu? Tak, w ciągu 14 dni, bez podania przyczyny.

Czy pożyczka od osoby prywatnej jest legalna? Tak, ale powyżej określonych kwot wiąże się z obowiązkiem podatkowym i nie daje ochrony typowej dla instytucji nadzorowanych.

Czy karta kredytowa to kredyt czy pożyczka? Prawnie to kredyt konsumencki w formie limitu odnawialnego, niezależnie od tego, czy wydaje ją bank, czy instytucja pozabankowa.

Czy pożyczkę można wydać na dowolny cel? Tak. Pożyczkodawca nie kontroluje, na co przeznaczasz pieniądze.

Co łatwiej dostać: kredyt czy pożyczkę? Pożyczkę pozabankową, bo firmy akceptują więcej rodzajów dochodu i oceniają niższe kwoty.

Czy limity kosztów dotyczą też banków? Tak. Ustawowe limity kosztów pozaodsetkowych i odsetek maksymalnych obejmują kredyty konsumenckie w bankach i pożyczki pozabankowe.

Czy mogę przenieść pożyczkę pozabankową do banku? Tak, spłacając ją kredytem konsolidacyjnym, jeśli bank oceni Twoją zdolność pozytywnie.

Informacje zawarte w niniejszym materiale mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu art. 66 k.c.